Anasayfa / Forumlar

Hoşgeldin ziyaretçi, forumlarımızda iyi vakit geçirmenizi dileriz. burayı tıklayarak forumlarımızı kullanmaya başlamak için üye olabilirsiniz. Üyelik ücretsizdir.


Forumlar Foruma Kurdi / Çand û Kultura Kurdî DOKUZ ADIMDA BÜYÜK BA�?ARI
Başla 1 2 » Son

DOKUZ ADIMDA BÜYÜK BA�?ARI

Sayfayı yazdır

06.05.2009 16:14

GAZ�L�

Kayýtlý Kullanýcý

Konu sayısı 647
15-10-2007, 13:39:05

KÜRTÇEYÝ OKUYUP YAZMAK ÝSTEYENLERE ÇOK KOLAY BÝR TEKNÝK
DOKUZ ADIMDA

KÜRTÇEYÝ KOLAYCA OKUYUP YAZMA METODU

Evîndar

25.01.2005

canevindar@yahoo.fr

Kürtçeyi okuyup yazmak, bir melodinin içindeki bütün sesleri birbirinden iyi ayýrt etmeye benzer, nasýlki sesler birbirinden iyi ayýrt edildiði zaman o melodiyi olmasý gereken tadýyla dinleyebiliyorsak, Kürtçe alfabedeki harflerin karþýlýk geldiði sesleri de birbirinden iyi ayirt edebilirsek Kürtçeyi kendine özgü olan tadýyla okur ve yazarýz, ama eger bir melodinin içindeki sesler birbirinden iyi ayýrt edilmezse o melodi olmasý gereken tadýnda dinlenmez. Bir melodinin notalarý yanlýþ olarak kaðýda dökülürse o melodi bozuk çýkar, Kürtçedeki seslere karþýlýk gelen harfler de yerli yerine iyi oturtulmazsa Kürtçe bozuk bir þekilde yazýlýr. Bu da bir dile vurulan en büyük darbedir.

Kürtçeyi kolayca yazýp okuyabilmeye giriþ niteliðinde, kafa karýþýklýðý yaratmayacak bir þekilde, kýsa ve öz olarak bir metod geliþtirmeye çalýstým, bu metod Türkçe okuyup yazabilen ve de Kürtçe konuþabilen insanlar varsayýmýna dayanýyor. Eger Türkçe okuyup, yazabiliyorsanýz ve anadiliniz Kürtçeyi konuþabiliyorsanýz hazýrsýnýz demektir, sýralayacaðýmýz 9 adýmdan sonra Kürtçe okuyup yazabileceksiniz. Ýlk önce þunu belirtmek gerekiyor, Kürtçe bir çok lehçeden ve bu lehçeler de kendi aralarinda yöreden yöreye degisen aðizlardan olusuyor, örnegin Kurmancî konuþan birinin Soranî, Zazakî gibi lehçeleri anlamamasý normaldýr, Kurmancî de Kürtçenin bir lehçesidir ama "Kurmancî" yi kullanma ve seslendirme biçimi de yöreden yöreye deðiþiyor biz buna "aðiz" yani Kürtçe tabiriyle "devok" diyoruz, sizin yapmanýz gereken! burda sýralayacaðýmýz 9 adýmdan sonra baþka yörelerin deðil kendi yörenizin Kürtçesini okuyup yazmaya çalýþmanýz. Bu 9 adýmdan sonra diðer yörelerin Kürtçesini anlamasanýz da okuyabileceksiniz, kýsacasý nerde bir Kürtçe yazý görürseniz okuyabileceksiniz ama kendi yörenizin Kürtçesini okumakla kalmayýp ayný zamanda hepsini anlayabileceksiniz de. Onun için kendi yörenizin Kürtçesini yazmaya çalýþýn, böylece zamanla bulundugunuz yör! ede olmayan kelimeleri de öðrenecek ve kelime hazineniz geliþecek. Basitleþtirerek ve kafa kariþikliði içermeyen bir yöntemle bu siralayacagimiz 9 adýmdan sonra hangi yörede olursanýz olun, Kurmancînin bütün biçimlerini yazabilecek ve okuyabileceksiniz. Burada yapmanýz gereken konuyu fazla uzatmamak için kýsa olarak verdiðimiz örnekleri sizin çoðaltmanýz. Burada Kürtçenin bütün dilbilgisi kurallarýný, özelliklerini verme diye bir iddiamýz yok, zaten amacýmýz da bu degil, burdaki amacýmýz Kürtçeyi okuyup! yazmanýn sanýldýðý kadar zor olmadýðýný göstermek. Dersimiz 9 adýmdan oluþacak, þimdi ilk adýmla baþlýyoruz, hazýr mýsýnýz?

Yukarda da deðinildiði gibi dokuz adýmdan oluþan bu"Kürtçe Okuma,Yazmayý Öðretme Metodu" modelini Kürtçeyi konuþtuðu halde Kürtçe okuyup yazamayan ama Türkçeyi okuyup, yazabilen insanlarýmýzýn çok oluþundan dolayý böyle bir çalýþmaya gereksinim duyuldu.

Adým-1

Türkçe alfabeyi biliyorsunuz:

A, B, C, Ç, D, E, F, G, Ð, H, I, Ý, J, K, L, M, N, O, Ö, P, R, S, �?, T, U, Ü, V, Y, Z (29 tane harf)

Bunlardan "Ð", "Ö", "Ü" harflerini alip çýkarýyoruz, bu harfler Kürtçe alfabede yoktur. Geriye 26 tane harf kaldý. Bu 26 tane harfin hepsi Kürtçe alfabede var. Bütün bu harfler Türkçede olduðu gibi okunuyor ve yazýlýyor("U" harfi hariç). Böylece iþimiz kolaylaþiyor. �?imdi Kürtçe alfabede olup Türkçe alfabede olmayan harfleri yaziyoruz: X, W, Q, Ê, Û (x, w, q, ê,û) . Bu 5 harfi diger 26 harfe ekledigimiz zaman toplam 31 harf oluyor.

�?imdi Kürtçe alfabemizi yazabiliriz:

A, B, C, Ç, D, E, Ê, F, G, H, Ý, �?, J, K, L, M, N, O, P, Q, R, S, �?, T, U, Û, X, W, V, Y, Z

Böylece Celadet Bedîrxan`in Latin harflerini kullanarak hazirlamiþ oldugu alfabeye ulaþmýþ oluyoruz. O zaman bütün mesele Türkçede olmayan bu 5 harfin ne oldugunu, nasýl okundugunu öðrenmek. Gördügünüz gibi Kürtçeyi okuyup yazmak çok basit.

Bu 5 harfin nasýl okundugunu teker teker üzerinde durarak her birini ayrý ayrý adýmlarda açýklayacaðýz. �?unu da belirtmeden geçmeyelim, Celadet Bedîrxan Türkçe alfabedeki " ý " ve " i " harflerini " i " ve " î " olarak almistir, dogrusu da budur, dilin ve yazýmýn estetiðine daha uygundur, kaldý ki þapkalý " î " biraz daha ince okunuyor. �?imdiki dersimiz yukaridaki alfabeyi iyi gözden ge 'e7irmek, Türkçe alfabede olup da Kürtçe alfabede olmayanlarý, Kürtçe alfabede olup da Türkçe alfabede olmayanlarý iyice gözden geçirmek. Tekrarliyoruz Ð, Ö, Ü harfleri Kürtçe alfabede yok, X, W, Q, Ê, Û harfleri ise Türkçe alfabede yok.

Adým-2

X harfi

Kürtçe dersimizin ilk adýmýnda Kürtçe alfabeyi verdik, Kürtçede olmayan Türkçeye ait sesler ile Türkçede olmayan Kürtçeye ait sesleri belirttik. Bu seslerin hangi sesler oldugunu hatirlamaya çalisin, hatirlayamiyorsaniz tekrar okuyunuz. Bu seslerden biri X harfi ile temsil edilen ses idi. X harfi hangi sese karsilik geliyor? Dersimizin bu ikinci adiminda bu harf üzerinde duruyoruz.

Kürtçede "yoksul" ne demektir? "Yoksul" kelimesinin Kürtçe karþýlýðýný biliyorsunuz, bunu sesli olarak telafuz ediniz, Türkçe harflerle yazmayý deneyiniz, yazmaya çalistiginiz halde olmuyor, degil mi? Çünkü Türkçede olmayan bir ses çýkýyor ve bu sesi karþýlayacak bir harf arýyorsunuz, size bir harf lazým, evet bu harf sözünü ettiðimiz X harfidir, þimdi "yoksul"un Kürtçe karþiligini rahatça yazabiliriz: Xizan. Ayný metodla örnekleri çogaltabiliriz, ilk önce Türkçe yazmayi deneyin! iz ve olmadigini gördügünüz için hep bu sesleri karþýlayacak harflerin eksikligini duyacaksiniz ve böylece bu harfleri ögrenip kolayca hafizanýza kaydetmiþ olacaksiniz. �?imdi örnekleri çogaltabiliriz:

"Dayý" kelimesinin Kürtçesini biliyorsunuz yukaridaki yöntemde oldugu gibi yazmaya çalýþýn, gene Türkçe alfabede olmayan bir harfe gereksinim duyuyorsunuz, evet gene X harfi size lazim, þimdi "dayý" kelimesinin Kürtçesini yazabiliriz: Xal. X harfinin içinde oldugu kelimeleri çogaltabiliriz.

Teyze=Xaltî,

Süslemek=Xemlandin,

Genç=Xort,

Ceylan: Xezal,

Xanim, Xatir, Xelk gibi...

Böylece dersin ikinci adýmýnda X harfini açiklamis olduk. Kendi kendinize içinde X harfinin olduðu kelimeleri bulup tekrarlayýnýz.

Adým-3

W harfi

W harfini çok duydunuz, bir çok dilde bu harfle karþýlaþtýnýz. Kürtçede bu harf hangi sese karþýlýk geliyor, tahmin edebiliyor musunuz?

Türkçedeki "ülke" kelimesinin Kürtçe karþýlýðýný biliyorsunuz, bunu yazmak istediginiz zaman bildiginiz Türkçe harfler ile yazabilir misiniz? Denemek isteseniz de olmaz, çünkü gene Türkçede olmayan bir ses çikiyor ve bu sesi temsil eden bir harf olmalý, bu harf " W " harfidir. Artýk "ülke"nin Kürtçe karþýlýðýný yazabiliriz: Welat.

Artýk " W " harfinin nasil bir sese karþýlýk geldigini, nasýl okundugunu "Welat" kelimesinden çikarabiliyorsunuz.

Ýçinde " w " harflerinin oldugu kelimelere dikkat ederek örneklerimizi çogaltalim:

Onun eli þiþmiþ: Destê wî werimîye,

O yoruldu: Ew westîya,

O : Ew,

Ordan: Ji wir,

Bunun gibi siz de içinde " w " harfinin oldugu baþka kelimeleri bulup yazýnýz.

Adým-4

Q (q) harfi

Türkçedeki " K " harfini genizden söylersek " Q " harfini seslendirmiþ oluruz. Aslinda " Q " harfinin temsil ettigi ses zaman zaman Türkçede de karþimiza çikiyor ama bu harf Türkçe alfabeye alinmadigi için " K " harfini çogu insan genizden seslendirerek ayný " Q " nun verdigi sese ulaþiyor, örnegin; "kalem" kelimesindeki " k " harfini çogu insan yumuþak degil de sert ve genizden okur, böyle oldugu zaman aslýnda "Kalem" , "Qalem"e dönüþüyor. �?imdi konuyu daðitmadan " Q " harfine örnekler verelim:

"Gýrtlak" kelimesinin Kürtçesini biliyorsunuz bunu telaffuz ediniz, telaffuz ettiginiz kelimeyi yazalim: Qirik.

Yukarda da dedigimiz gibi bu harf "K" harfinin genizden seslendirilmesi sonucu çikiyor.

Ýçinde " Q " harfinin oldugu örneklerimizi çogaltalim:

Baþlýk Parasý: Qeling,

Çýðlýk: Qîrîn,

Hiç: Qet,

Yuvarlak: Qilot,

Buruþuk Bez: Paçê Qerçimî.

Siz de içinde "Q" harfinin bulundugu kelimeleri bulup yazýnýz.